Als Vitens niet snel meer water kan winnen in Overijssel, komt de leveringszekerheid van drinkwater in gevaar. Dat schrijft het waterbedrijf in een ‘noodkreet’. De huidige waterwinpunten kunnen de groei in drinkwatergebruik niet bijhouden, stelt Vitens.

Het is niet ondenkbaar dat bij opnieuw een hete en droge zomer in Overijssel slechts een dun straaltje water uit de kraan komt. Of misschien wel helemaal niets. Die waarschuwing geeft Vitens per brief aan het provinciebestuur. Het waterbedrijf spreekt van een ‘noodkreet’. Wil de leveringszekerheid van drinkwater overeind blijven, dan moet er snel iets gebeuren.

Zwembadjes
Door droge en hete zomers is de drinkwatervraag in de afgelopen jaren extreem gestegen. Vitens heeft naar eigen zeggen nog nooit zoveel drinkwater geleverd als in 2018, 2019 en 2020. Het waterbedrijf riep mensen in 2020 op te stoppen met het sproeien van de tuin, het wassen van de auto en het vullen van zwembadjes. Op warme dagen steeg het drinkwatergebruik met 30 tot 50 procent.

‘In Overijssel waren wij zelfs genoodzaakt meerdere vergunningen te overschrijden’, stelt het waterbedrijf. Hierbij gaat het om maximaal vergunde hoeveelheden water die per punt gewonnen mogen worden.

2050
Vitens schrijft dat dergelijke zomers volgens landelijke scenario’s pas rond 2050 werden verwacht. ‘De werkelijkheid blijkt anders en de verwachting is dat dit vaker gaat gebeuren’, aldus het waterbedrijf. Om snel te kunnen voldoen aan de groeiende vraag loopt Vitens tegen praktische grenzen op. Het bedrijf wil de huidige waterwinpunten maximaal gaan benutten, maar die processen slurpen tijd.

Dat heeft weer te maken met andere belangen die spelen in de gebieden waar Vitens het grondwater oppompt. Een aantal winpunten ligt bijvoorbeeld in Natura2000-gebieden, die extra bescherming genieten vanwege kwetsbare natuur. Ook is er weerstand van omwonenden of landbouwers wanneer Vitens de winpunten wil oprekken naar de maximale wincapaciteit.

Vitens zegt dat ook sommige gemeenten infrastructurele uitbreiding van winpunten tegenhouden. ‘Ondanks hun wettelijke zorgplicht.’

Nieuwbouwplannen Zwolle
Wanneer niet snel oplossingen worden gevonden, gaat het drinkwatertekort volgens Vitens ook een negatief effect hebben op economische ontwikkelingen in de regio. Het bedrijf verwijst naar de nieuwbouwplannen voor 80.000 woningen rondom Zwolle. Aanvragen voor drinkwaterlevering kan Vitens nu al niet standaard meer goedkeuren. Volgens Vitens is dit ‘niet acceptabel’. Het bedrijf doet daarom een beroep op de provincie, die de waterwinvergunningen verleent.

Om de groei op te vangen, zijn volgens Vitens volledige inzetbaarheid van de huidige winvergunningen en nieuwe waterwinpunten noodzakelijk. Dat moet snel gebeuren en ‘zonder dat er keer op keer beperkingen worden opgelegd of aanvullend onderzoek wordt gevraagd’. Het waterbedrijf wil dat de provincie voorrang gaat geven aan de drinkwatervoorziening. Zelfs als dat ten koste gaat van andere belangen, zoals de energietransitie. Desnoods wil Vitens die afweging laten toetsen bij de rechter.

Noodoplossing
Overijssel begrijpt de noodkreet, maar zegt ook dat in deze provincie ‘geen eenvoudige winlocaties te vinden zijn’. Als noodoplossing stelt Overijssel voor om de piekbelasting te verlagen. Ook het tijdelijk inzetten van water van lagere kwaliteit, zoals oppervlaktewater na zuivering, is volgens de provincie denkbaar. Inzetten van de volledige vergunningsruimte is op een aantal plekken, bijvoorbeeld in Deventer en bij de winning Vechterweerd in Hoonhorst, om praktische redenen niet op korte termijn haalbaar.

Voor de toekomst daagt de provincie Vitens uit om met innovatieve oplossingen te komen, zoals het eigen concept ‘de eeuwige bron’. Dit is een een gebied waarin water leidend is en waar dankzij een eeuwige bron naast waterwinning ook ruimte is voor landbouw, natuur en recreatie. De provincie bekijkt of dit op de Sallandse Heuvelrug vorm kan krijgen.

In Gelderland en Flevoland speelt deze problematiek ook, maar in mindere mate. ,,In Overijssel is de situatie het meest urgent’’, zegt een woordvoerder van Vitens.

Bron: De Stentor